Wondinflammatie versus infectie: wat is ook alweer het verschil

In elke wond zitten micro-organismen. Wanneer is het inflammatie en wanneer infectie? En op welke signalen let je? Een opfrislesje.

Ontsteking is een normaal onderdeel van wondgenezing

Niet lang na het ontstaan van een wond treedt een ontstekingsreactie ofwel inflammatie op. Dit heeft een functie: om het wondbed op natuurlijke wijze te reinigen.¹ Goed om te weten: ook na debrideren treedt ontsteking op. Met debrideren zet je als het ware weer de wondgenezing in gang.

Ontstekingsmediatoren zoals prostaglandinen en histamine zorgen voor vaatwerwijding in het wondgebied. Hierdoor kunnen granulocyten (specifieke witte bloedcellen) de wond bereiken. Ze ruimen dode cellen op en maken bacteriën onschadelijk; een proces dat fagocytose heet. Exsudaat (wondvocht) is een product van het ontstekingsproces. Het bevat allerlei stoffen die van nut zijn voor de wondgenezing.

Wondinfectie is niet normaal en is een complicatie

Infectie is daarentegen géén normaal onderdeel van het wondgenezingsproces. Bij een wondinfectie loopt de inflammatiefase als het ware uit de hand. Als die fase te lang duurt, neemt de schade aan het weefsel toe. In dat verzwakte weefsel krijgen micro-organismen de kans om zich verder te verspreiden.¹

Wanneer spreek je van een wondinfectie?

Er is niet één moment waarop je kunt zeggen: nu is er sprake van een infectie. Wondinfectie is namelijk een continuüm. Volgens het International Wound Infection Institute (IWII) bestaat dit grofweg uit 5 stadia (figuur 1).² In het model zijn de stadia netjes van elkaar gescheiden, maar in de praktijk is er niet duidelijk een grens tussen de stadia aan te geven. In de eerste 2 stadia (contaminatie en kolonisatie) is nog geen actie vereist, maar wel waakzaamheid.²

De 5 klassieke tekenen van ontsteking zijn bekend: roodheid, warmte, zwelling, pijn en functieverlies. Maar het is belangrijk om niet blind op deze 5 tekenen te varen. Neuropathie of bijvoorbeeld dwarslaesie of halfzijdige verlamming kan ervoor zorgen dat de patiënt geen warmte of pijn voelt. En patiënten met verminderde cognitieve vaardigheden (bijvoorbeeld bij dementie) kunnen pijn en ongemak niet altijd goed aangeven. Daarnaast kunnen medicatie en aandoeningen die het immuunsysteem hinderen, klassieke verschijnselen maskeren. Let daarom ook op de andere tekenen van infectie zoals brokkelig granulatieweefsel en pocketvorming (zie figuur 1).

Dit is een verkorte versie van een eerder verschenen Nursing-artikel. Voor het volledige artikel klik hier.

Noten

* Dit artikel van Nursing voor Verpleegkundigen is geschreven in samenwerking met Jolanda de Graaf, zzp wondverpleegkundige (www.venart.nl). Ze is adviseur en docent/trainer op het gebied van wondzorg en compressietherapie.

1 Legerstee R, Lassing T. Leg infectie aan de ketting. Nederlands Tijdschrift Voor Wondzorg, 2021.

2 International Wound Infection Institute (IWII) Wound Infection in Clinical Practice. Wounds International 2022.