Blog Hugo: ‘Verpleegkundige, waag het niet om zelf na te denken’

Leggen we stiekem het liefst alle verantwoordelijkheid neer bij de dokter? Hugo vraagt het zich af in zijn blog over de recente, veelbesproken reanimatiekwestie.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Beleid versus evidence: reanimeren
Reanimeren: beleid versus evidence.

Uit onderzoek weten we dat de context het meest bepalend is voor de uitkomst van een reanimatie. Niet leeftijd, niet comorbiditeit, maar de situatie zoals hij zich voordoet. Is er een getuige van de hart- of ademstilstand? En is er sprake van een plotselinge en onverwachte gebeurtenis? Of is iemand oud, ernstig ziek, en is de hart- of ademstilstand de uitkomst van een geleidelijk proces van klinische achteruitgang? In het ene geval is reanimatie mogelijk een levensreddende handeling. In het andere geval is reanimatie waarschijnlijk een gewelddadige verstoring van een natuurlijk stervensproces.

Ook weten we uit onderzoek dat het meestal verpleegkundigen zijn die een reanimatie opstarten, zowel binnen als buiten het ziekenhuis. Het zou dan ook een uiting van evidence based practice zijn als de context leidend wordt in het handelen, en verpleegkundigen ruimte krijgen om een professionele inschatting te maken.

De werkelijkheid is anders. Niet de context staat centraal, maar schriftelijk beleid. Afzien van reanimatie mag alleen als een arts dat heeft vastgelegd in het dossier. En staat er niets op papier? Dan moet een verpleegkundige sowieso handelen. Deze mismatch tussen evidence en beleid leidt tot slechte zorg. Al is de situatie kansloos, als er nergens een niet-reanimeerafspraak op papier staat moet je als verpleegkundige toch reanimeren. Zo beschadigen verpleegkundigen regelmatig stervende patiënten omdat ze zichzelf juridisch niet in de nesten willen werken.

Onlangs probeerde een verpleegkundige uit het Ommelandziekenhuis deze treurige gang van zaken te doorbreken. Ze nam regie in een ingewikkelde situatie. Ze besloot geen reanimatie te starten bij een ernstig zieke kwetsbare oudere, omdat ze geen reële kans op succes zag en bang was hem te schaden. De man had geen beleidsbeperkingen.

Een juiste inschatting? Niemand kent de details, maar moedig was het wel. Na veertig jaar trouwe dienst is ze echter op staande voet ontslagen en kreeg van de tuchtrechter een beroepsverbod. Dat haar leven kapot wordt gemaakt op basis van een enkele afweging is vooral een waarschuwing aan ons allemaal: ‘Waag het niet zelf na te denken verpleegkundigen, reanimatie is en blijft het terrein van de arts.’

Voor beroepsvereniging V&VN was het een mooie kans om de problemen rondom reanimatie bespreekbaar te maken: de angstcultuur, de schade aan stervende mensen, de trauma’s die verpleegkundigen oplopen wanneer ze de ribben breken van ernstig zieke, hoogbejaarde mensen omdat artsen niet altijd verantwoordelijk met reanimatieafspraken omgaan. Een mooie kans ook om te pleiten voor meer verpleegkundige regie. Niets van dat alles. Verpleegkundigen, zo stond in het persbericht, moeten altijd een reanimatie starten, behalve als er een niet-reanimeerafspraak is gemaakt.

Nursing vroeg het haar lezers: wat vinden jullie zelf? Een ruime meerderheid koos de kant van V&VN: verpleegkundigen moeten niet zelf nadenken in acute situaties, maar gewoon handelen en beslissingen overlaten aan de dokter. Het betekent dat we de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek negeren. Het betekent ook dat we echte verantwoordelijkheid nog steeds het liefst neerleggen bij de dokter. Dat mag natuurlijk, maar zeg eens eerlijk: past deze houding bij moderne, zelfverzekerde verpleegkundigen?

Lees ook de gastblog over deze zaak: ‘Tuchtcollege benaderde reanimatiezaak te eenzijdig’

9 REACTIES

  1. Het gaat m.i. fout in het proces voorafgaand aan de acute situatie.
    Te eerste heb ik sterk mijn twijfels over de voorlichting door medici ( met name door heelkundige) aan patiënten tav wel of niet reanimeren. Doorgaans wordt de vraag gesteld, als hij al wordt gesteld, terwijl de patient op de poli zit voor het plannen van de ingreep, of bij acute opname op de SEH, de vraag is of dat het juiste moment is en wat dan wel het juiste moment of de juiste situatie is.

    Ten tweede is het van belang in welke omstandigheden een reanimatie plaatsvind, wordt de patient buiten bewustzijn door iemand gevonden waarbij niet bekend is hoelang hij daar al ligt, of krijgt de patient een stilstand terwijl er iemand aanwezig is, laatstgenoemde situatie maakt een groot verschil in de uitkomst. Mogelijk zou het reanimatiebeleid in de toekomst hier ook rekening mee kunnen houden?

  2. Lees alle reacties
  3. Ik denk dat om een eenduidig beleid te krijgen er wel een uitspraak tav het reanimeren beleid nodig is,maar dat daar ook de expertise van verpleegkundigen in meegenomen zou moeten worden.

    In het geval er geen besluit is genomen tav wel/niet reanimeren , zou het niet zo moeten zijn dat de verpleegkundige verplicht is reanimatie te starten,maar dat er vanuit haar/zijn expertise besloten kan worden of de situatie en de patient zinvol gereanimeerd kan worden of niet en dat dit besluit wettelijk geaccepteerd wordt!

    In ieder geval is het nodig dat patienten en familie duidelijker door artsen worden ingelicht over wat de consequenties kunnen zijn van het besluit tot reanimeren. Wil men eventueel maandenlang als kasplant in leven worden gehouden? Is het niet tijd om op een bepaalde leeftijd en gezondheidstoestand te zeggen dat als de dood komt, die misschien aanvaard moet worden , ipv hem nog een paar maandjes op zij te schuiven. Geef patient en familie de goede informatie om een echte keuze te kunnen maken.

  4. “Verpleegkundige, waag het niet om zelf na te denken”; dat is inderdaad niet een uitspraak die je verwacht bij een “moderne, zelfverzekerde verpleegkundige”. Dhr vd Wedden schetst in zijn blog een onvolledig en onjuist beeld van de verantwoordelijkheden van een verpleegkundige. Is het terecht dat verpleegkundigen bij het aantreffen van een reanimatiebehoeftige patiënt niet zelf moeten en mogen afwegen of ze al dan niet starten met een reanimatie: Absoluut! Het zal je toch gebeuren als patiënt, dat je je bij elke nieuwe verpleegkundige aan je bed moet afvragen: “zou zij mij gaan reanimeren als ik vanavond plots dood zou neervallen?” Wat een onveilige zorgsituatie zou dat opleveren voor patiënten! Daarom wordt (als het goed is) de reanimatievraag gesteld aan patiënten/cliënten die in zorg komen. Dan kan de patiënt zelf daarover zijn mening uiten, en de arts ook (zoals bepaald bij wet is medisch zinloos handelen uit den boze en is reanimeren in een medisch uitzichtloze situatie dan ook verboden). Als verpleegkundige heb je de verantwoordelijkheid om erop toe te zien dat dit gesprek plaatsvindt! Hoe moeilijk ook; een reëel gesprek over de mogelijkheid van de dood hoort ook bij goede zorg. En als verpleegkundige moet je ook erop toezien, dat bij veranderde situaties (of als je gegronde bezwaren hebt tegen het afgesproken beleid) dit gesprek opnieuw plaatsvindt. Dat is je verantwoordelijkheid. Je bent echter niet eindverantwoordelijk voor het medisch beleid.

    Ik wil het zelfs sterker stellen:
    Als je op het moment dat je een patiënt dood aantreft, nog moet afwegen/nazoeken of je al dan niet moet starten, dan heb je als verpleegkundige je werk niet goed gedaan! Bij iedere ‘aanvang dienst’, en bij iedere patiënt moet je je verdiepen in voorgeschiedenis, diagnose, medisch behandelplan en verpleegkundig behandelplan. Wat te doen in geval van calamiteiten maakt hiervan onderdeel uit.

    Als na de Winschoter tuchtzaak je conclusie is: ‘Waag het niet zelf na te denken verpleegkundigen, reanimatie is en blijft het terrein van de arts’, dan heb je voor het gemak een een aantal belangrijke verantwoordelijkheden van verpleegkundigen overgeslagen. En dat past inderdaad niet bij een ‘moderne zelfverzekerde verpleegkundige’.

  5. Wat een interessant artikel en wat jammer dat ik niet gestemd heb! Ik vecht regelmatig tegen artsen over de reanimatiecode. Soms weten patiënten niet wat een reanimatie doet en vinden ze het eng om te zeggen dat ze niet gereanimeerd willen worden. Maar als ze vervolgens als een kast plantje verder moeten leven na een reanimatie dan zeggen familieleden dat ze dit nooit gewild zouden hebben. Dus ik ben sowieso voorstander van iedere drie dagen de code bespreken bij patiënten met comptabiliteit en een code a. En ik denk dat een verpleegkundige de situatie zelf kan beoordelen binnen gestelde kaders.

  6. Logisch nadenken, ik heb een keer bij een coma patiënt die bijna geen urine produceerde en een hele hoge bloeddruk had, lasix in het infuus gespoten, zonder doctors toestemming. De neurochirurg was de hele nacht aan het werk op de OK. Om 6 uur kwam hij langs en gaf mij een compliment over mijn beslissing. Dit was wel in Zimbabwe. Dus met kennis en vooral ervaring kunnen verpleegkundigen zeker beslissingen nemen. Ook al valt dit buiten de “protocollen”.

  7. Heel moeilijk maar heel moedig. Darmkanker met uitzaaiingen in de lever en dan willen artsen nog gaan opereren! Deze patiënt kreeg een acute hartstilstand en in zijn situatie is reanimeren niet verantwoord. Trouwens hij zat op een po-stoel en had eerst in bed gelegd moeten worden met het verlies van kostbare minuten. Als zijn hart weer begint te kloppen, hoeveel schade is er dan niet aan zijn hersenen. Met goede verzorging zou deze patiënt dus nog maandenlang in een coma verpleegd kunnen worden. Wilde hij dat of de familie?

  8. Een beslissing om wel of niet meer te reanimeren wordt niet door de arts alleen genomen, maar in samenspraak met de betrokkene en zijn of haar naasten. Dit is een besluit dat weloverwogen genomen dient te worden.
    We moeten zelfs niet willen, dat we in het tijdsbestek van een moment zo’n ingrijpende beslissing gaan nemen. Na de start van een reanimatie kan er alsnog gestopt worden, maar na niet starten is er geen mogelijkheid meer om alsnog te gaan reanimeren.

  9. Ik ben aangenaam verrast over de kwaliteit van dit stuk, heldere analyse,goed geschreven en een conclusie waar ik me graag bij aansluit. Enerzijds pretendeert de beroepsgroep van alles, maar in de praktijk blijken het toch allemaal uitvoerenden die dienstbaar zijn en zelf alleen maar willen nadenken over ditjes en datjes.

  10. Ik vindt dat je als verpleegkundige dr protocollen dient op te volgen
    Wie zijn wij om voor een ander te beslissen om niet te gaan reanimeren ? Ook al zou je het zelf niet willen in een bepaalde situatie je mag dat niet voor een ander beslissen.
    Soms staat je eigen visie haaks tegenover de denkwijze van een patiënt. Daarom vindt ik : protocol volgen ook als jd het er niet mee eens bent.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.