Sander de Hosson: 'Houd kinderen niet weg bij ziekte en sterven'

Oma gaat overlijden. Haar kleinzoon van zes staat bedremmeld naast haar en kijkt vragend naar je op. Hoe begeleid je kinderen in zo’n situatie? Palliatief arts Sander de Hosson schreef er een boek over en geeft tips. De eerste is: wees duidelijk!

Daarnaast is De Hosson ook een van de sprekers op het Jaarcongres Palliatieve Zorg op 8 september 2026 in Ede.

Makkelijker praten over de dood

De Hosson schreef een kinderboek over omgaan met ziekte en sterven: Game Over. Hij sprak daarvoor met heel veel kinderen, zowel op scholen als in zorgsettingen. Wat hem opviel is hoe direct ze eigenlijk zijn.

‘Ik merkte dat ze zo makkelijk over dit soort onderwerpen praten. Terwijl volwassenen vaak juist dichtklappen. Wij als volwassenen hebben aangeleerd dat het een zwaar onderwerp is,’ zegt hij.

‘En dat is ook begrijpelijk, want de dood is steeds verder uit ons dagelijks leven verdwenen. Honderd jaar geleden gingen er zoveel mensen dood, ook gewoon thuis en ingecalculeerd. Met de komst van goede zorg zijn ziekte en dood steeds verder weg.’

Pure nieuwsgierigheid

Dat is volgens De Hosson misschien geruststellend, maar ook ingewikkelder. Want wat doe je dan als er kinderen bij betrokken zijn? ‘Als ik in een klas vroeg wie er wel eens iemand heeft verloren, gingen bijna alle vingers omhoog. Van een hamster tot een opa tot zelfs een vriendje: kinderen vertellen er graag over.

Ze stelden mij als arts veel vragen, zoals: wat gebeurt er met je gedachten als je dood bent? Doet de oven van het crematorium geen pijn? Wat gebeurt er met je lichaam als je aan het sterven bent? Een heel logische, pure nieuwsgierigheid.’

Pro-actief betrekken

Als verpleegkundige mag je die nieuwsgierigheid omarmen of aanwakkeren, vindt De Hosson. ‘Je bent als verpleegkundige precies daar in het proces waar het belangrijk is om kinderen erbij te betrekken. Doe dat pro-actief.

Vraag of er kinderen in de omgeving zijn en moedig ouders aan er met hun kinderen over te praten, laat ze de kinderen uitnodigen om langs te komen. Moedig kinderen aan om hun vragen aan jou of de dokter te stellen. Ze weghouden, zoals we de laatste decennia veel deden, maakt ze juist bang’, zegt hij.

Geen sterretje aan de hemel

Als het over doodgaan en dood zijn gaat, is het volgens De Hosson belangrijk om metaforen te vermijden. ‘Jaren hebben we het massaal gehad over een sterretje aan de hemel zijn na het overlijden. Doe dit alsjeblieft niet meer.

Want hoe lief bedoeld ook, kinderen nemen die beelden letterlijk. Zo was een kind bang dat zijn opa nog een keer zou sterven als hij van de wolk zou vallen waar hij nu op woonde.’

Duidelijkheid geeft rust

Daarom adviseert hij: zeg het zoals het is. ‘Onomwonden: hij is dood, hij is er niet meer en komt niet meer terug. Niet om hard te zijn, maar om duidelijkheid te geven. Want die duidelijkheid geeft juist rust.

Je wilt niet dat een kind denkt dat iemand weer wakker kan worden als je het hebt over inslapen, of dat iemand terug kan komen als je zegt dat hij ergens anders heen is. Het gaat om eerlijk en aanwezig zijn, ook als het ongemakkelijk of pijnlijk is.’

Het boek Game Over: alles over doodgaan verscheen eind maart 2026 en is geschreven door Sander de Hosson en journalist Els Quaegebeur. Het bevat weetjes voor kinderen en ouders over ziekte en sterven, en inspiratie voor verpleegkundigen. Met vragen van kinderen (inclusief slimme antwoorden) en herkenbare cases en tips voor het betrekken van kinderen bij ernstig zieke naasten. Prijs: €18,99.